Komornik na koncie firmowym - co dalej?

Zgodnie z art. 889 i art. 890 ustawy z dnia 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468), zwanej dalej KPC, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu.

Zajęcie obejmuje również środki, których nie było na rachunku w momencie jego dokonania, ale wpłynęły na niego później. Oznacza to, że wpływ kolejnych należności od kontrahentów co do zasady nie powoduje zwolnienia rachunku spod zajęcia.

Bank nie może dokonywać wypłat w zakresie objętym zajęciem i ma obowiązek przekazywać zajęte środki zgodnie z dyspozycjami organu egzekucyjnego. Nie można zatem przyjąć, że przedsiębiorca może swobodnie dysponować pieniędzmi znajdującymi się na zajętym rachunku tylko dlatego, że w księgach przeznaczono je na wynagrodzenia.

Ustawodawca przewidział jednak istotny wyjątek dotyczący zajęcia środków przeznaczonych na wypłatę wynagrodzeń pracownikom.

Zgodnie z art. 890 § 1 i § 2 KPC zakaz wypłat z zajętego rachunku nie obejmuje bieżących wynagrodzeń za pracę wraz z podatkami i innymi ciężarami ustawowymi.

Możliwość wypłaty jest jednak ograniczona do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, ogłaszanego przez Prezesa GUS.

Regulacja obejmuje wynagrodzenie wraz z podatkami i innymi ciężarami ustawowymi, czyli między innymi:

• zaliczkę na podatek dochodowy wykazywaną w deklaracji PIT-4R,
• składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika,
• składki ZUS finansowane przez pracodawcę w zakresie objętym ustawowym mechanizmem wypłaty,
• inne ustawowe obciążenia związane z wynagrodzeniem.

Wypłata środków przeznaczonych na wynagrodzenia następuje po przedstawieniu komornikowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. W przypadku wypłat alimentów i rent alimentacyjnych należy natomiast przedstawić tytuł wykonawczy potwierdzający obowiązek dłużnika do ich uiszczania.

Przedsiębiorca nie może ograniczyć się do poinformowania banku, że określona część salda jest przeznaczona na wynagrodzenia. Nie wystarczy to do uruchomienia opisanej procedury. Konieczne jest przedstawienie komornikowi listy płac lub innego wiarygodnego dowodu oraz uzyskanie zezwolenia, na podstawie którego bank dokona wypłaty.

Pracodawca powinien zatem odpowiednio wcześnie przekazać komornikowi:

• listę płac za dany okres,
• zestawienie kwot netto i brutto,
• wysokość zaliczek podatkowych i składek,
• termin planowanej wypłaty,
• informację o rachunku, z którego ma nastąpić wypłata.

Dokumentacja powinna umożliwiać jednoznaczne ustalenie, jaka część środków jest przeznaczona na bieżące wynagrodzenia oraz związane z nimi obciążenia.

Jak wskazano wcześniej, zwolnienie spod zajęcia środków przeznaczonych na wypłatę wynagrodzeń pracownikom obowiązuje do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, ogłaszanego przez Prezesa GUS.

Według stanu na 03.09.2026 r. podstawą limitu jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w II kwartale 2026 r. Wyniosło ono 9 395,26 zł, zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 20.07.2026 r.

Należy jednak zaznaczyć, że uruchomienie tej procedury nie gwarantuje możliwości wypłaty z zajętego rachunku całej kwoty wynagrodzeń. Ustawowe zwolnienie podlega limitowi określonemu w przepisie.

Trzeba podkreślić, że zajęcie rachunku firmowego nie zawiesza obowiązków pracodawcy jako płatnika. Pracodawca nadal ma obowiązki wobec urzędu skarbowego, ZUS oraz innych instytucji, na przykład PFRON, wynikające z zawartych umów o pracę i pozostałych umów. Terminy opłacania składek ZUS, przekazywania zaliczek na podatek dochodowy oraz regulowania innych należności pozostają niezmienne.

Jeżeli pracodawca wypłaci wynagrodzenie, powinien również:

• obliczyć i opłacić składki ZUS oraz złożyć wymagane deklaracje,
• obliczyć i pobrać zaliczkę na podatek dochodowy, a następnie przekazać ją do urzędu skarbowego,
• wykonać pozostałe obowiązki płatnika składek i podatku.

Znaczenie tej kwestii pokazuje wyrok Sądu Najwyższego z 27.07.2012 r., sygn. I PK 53/12. Sprawa dotyczyła pracowników spółki, której rachunki zajęli komornicy. Jedna z pracownic otrzymywała około 75% należnego wynagrodzenia, ponieważ pozostała część środków była objęta zajęciem.

Sąd Najwyższy wskazał, że przy ocenie, czy doszło do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracodawcy, nie można pomijać regulacji art. 890 § 2 KPC. Jeżeli środki przedsiębiorstwa znajdowały się na rachunkach, ale pracodawca nie mógł nimi swobodnie dysponować z powodu prawnie skutecznego zajęcia, okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny jego odpowiedzialności.

Orzeczenie nie oznacza jednak, że pracodawca może bez żadnych konsekwencji zaniechać wypłaty wynagrodzeń. Jeżeli pracodawca dysponuje środkami na niezajętym rachunku albo może zgodnie z prawem uzyskać zwolnienie odpowiedniej kwoty z rachunku zajętego, lecz świadomie przeznacza pieniądze na inne cele, jego sytuacja prawna wygląda inaczej.

Z kolei w wyroku z 05.03.2008 r., sygn. V CSK 459/07, Sąd Najwyższy uznał, że pojęcia bieżących wypłat nie można utożsamiać wyłącznie z wypłatą dokonaną dokładnie w dniu wskazanym jako termin wypłaty wynagrodzenia. Sąd uwzględnił praktykę gromadzenia środków potrzebnych do realizacji bieżących wypłat. Dopuszczalne może być więc pozostawienie ich na rachunku przez czas niezbędny do przygotowania i wykonania wypłat.

Jednocześnie Sąd Najwyższy wyraźnie odróżnił wynagrodzenia bieżące od zaległych. Wyjątek od zasady egzekucji powinien być interpretowany ściśle.

Orzeczenie zachowuje znaczenie również obecnie, chociaż od czasu jego wydania zmieniło się brzmienie art. 890 KPC. Wprowadzono między innymi dodatkowy wymóg uzyskania zezwolenia komornika na dokonanie wypłaty przez bank.

Przedsiębiorca nie może traktować zajęcia rachunku firmowego jako wystarczającego usprawiedliwienia niewypłacenia wynagrodzeń.

Zgodnie z obowiązującym od 08.07.2026 r. art. 282 § 1 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277) karze grzywny podlega ten, kto:

1. nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu członkowi jego rodziny,
2. bezpodstawnie obniża wysokość wynagrodzenia lub innego świadczenia,
3. dokonuje bezpodstawnych potrąceń.

Za wskazane naruszenia grozi kara grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł.

Dlatego po otrzymaniu informacji o zajęciu rachunku firmowego pracodawca powinien podjąć działania jeszcze przed terminem wypłaty, a nie dopiero po jego przekroczeniu.

Po otrzymaniu informacji o zajęciu rachunku dział kadr i płac powinien przede wszystkim ustalić, czy ma ono charakter sądowy, czy administracyjny. Następnie powinien przygotować kompletną dokumentację płacową i niezwłocznie przekazać ją właściwemu organowi egzekucyjnemu.

Podstawowe znaczenie ma w tej sytuacji zachowanie ciągłości dokumentacji obejmującej listy płac, terminy wypłat, wysokość wynagrodzeń i obciążeń publicznoprawnych oraz informacje o dotychczasowych i planowanych płatnościach.

W przypadku egzekucji sądowej konieczne jest uzyskanie zezwolenia komornika na wypłatę środków z rachunku. W przypadku egzekucji administracyjnej stosuje się natomiast mechanizm wynikający z art. 81 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268).

Jeżeli dostępne środki są niewystarczające, warto jednocześnie przeanalizować możliwość zwolnienia określonych kwot spod egzekucji lub uzyskania innego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego.