Ulga na IKZE

Zgodnie z art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (t.j. Dz. U. 2026 poz. 91) Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) to wyodrębniony zapis w rejestrze uczestników funduszu inwestycyjnego, wyodrębniony rachunek papierów wartościowych lub inny rachunek (wyodrębniony rachunek w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym, wyodrębniony rachunek bankowy w banku, wyodrębniony rachunek IKZE w dobrowolnym funduszu emerytalnym), na którym zapisywane są instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi oraz rachunek pieniężny służący do obsługi takich rachunków w podmiocie prowadzącym działalność maklerską.

Ulga na IKZE pozwala na odliczenie od dochodu (przychodu) z działalności gospodarczej, ale i niepochodzącego z działalności kwot (do ustawowego limitu), przekazanych w ciągu roku na (jeden) rachunek IKZE podatnika.

Z ulgi na IKZE mogą skorzystać wyłącznie osoby fizyczne prowadzące i nieprowadzące działalności gospodarczej.

Z ulgi na IKZE mogą skorzystać osoby fizyczne:

• samodzielnie prowadzące działalność w zeznaniu rocznym PIT-36 (skala podatkowa), PIT-36L (podatek liniowy), PIT-28 (ryczałt),
• prowadzące działalność, jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej (niebędącej podatnikiem CIT), partnerskiej w zeznaniu rocznym PIT-36 (skala podatkowa), PIT-36L (podatek liniowy), PIT-28 (ryczałt),
• nieprowadzące działalności gospodarczej uzyskujące różne dochody opodatkowane skalą podatkową w zeznaniu rocznym PIT-37, PIT-36 (skala podatkowa),
• prowadzące działalność nierejestrowaną w zeznaniu rocznym PIT-36 (skala podatkowa),
• prowadzące najem prywatny w zeznaniu rocznym PIT-28 (ryczałt),
• w ewentualnych pozostałych przypadkach np. osiągające jednocześnie dochody z działalności i z etatu

– dołączając do zeznania rocznego załącznik PIT-O.

W przypadku podatników osiągających dochody opodatkowane skalą podatkową (prowadzących i nieprowadzących działalności) odliczenia kwot wpłacanych na rachunek IKZE podatnicy mogą dokonywać w każdym trybie rozliczania tj.:

• indywidualnie,
• wspólnie z małżonkiem,
• wspólnie ze zmarłym małżonkiem,
• jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Z ulgi na IKZE nie skorzystają osoby fizyczne uzyskujące przychody (dochody) z:

• zbycia udziałów w spółkach i instrumentów finansowych,
• sprzedaży nieruchomości,
• z działalności, dla której wybrali formę opodatkowania kartę podatkową.

Powyżej wymienione osoby fizyczne uprawnione do odliczenia wpłat dokonanych na rachunek IKZE mogą tego dokonać do ustawowych limitów. Dla 2025r. limity te wynoszą:

• 10 407,60 zł dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej,
• 15 611,40 zł dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.

Podatnicy składając zeznanie roczne za 2025r. w terminie do 30 kwietnia 2026r. uwzględniają powyżej wymienione limity odliczeń wpłat dokonanych na IKZE.

Jeżeli chodzi o limity odliczeń wpłat na IKZE na 2026r. (zeznanie składane w 2027r.), to wynoszą one:

• 11 304 zł dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej,
• 16 956 zł dla osób fizycznych prowadzących działalności gospodarczej.

W nawiązaniu do art. 34a ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego wypłata środków zgromadzonych na IKZE następuje wyłącznie:

• na wniosek oszczędzającego, po osiągnięciu przez niego wieku 65 lat oraz pod warunkiem dokonywania wpłat na IKZE co najmniej w 5 latach kalendarzowych;
• w przypadku śmierci oszczędzającego – na wniosek osoby uprawnionej.

Wypłata może być, w zależności od wniosku oszczędzającego albo osoby uprawnionej, dokonywana jednorazowo albo w ratach. Wypłata w ratach środków zgromadzonych przez oszczędzającego następuje, przez co najmniej 10 lat.

W pierwszym i w drugim przypadku (po osiągnięciu 65 roku życia, 5 lat dokonywania wpłat na IKZE) zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy o PDOF instytucja wypłacająca podatnikowi środki z IKZE pobiera 10% zryczałtowany podatek dochodowy od kwoty wypłaty wszystkich środków zgromadzonych na rachunku IKZE.

Natomiast, gdy podatnik przed osiągnięciem 65 roku życia chce sobie wypłacić, dokonać zwrotu środków zgromadzonych na IKZE, wówczas w zeznaniu rocznym PIT-37 albo PIT-36 ma obowiązek doliczyć kwotę wypłaconą z IKZE do przychodu z innych źródeł do opodatkowania skalą podatkową (stawka 12% do 32%).

Wypłacone przed terminem środki zgromadzone na rachunku IKZE podlegają bowiem opodatkowaniu według skali podatkowej.

Dlatego bardziej opłacalne jest, gdy podatnik ma możliwość odliczenia od dochodu (przychodu) pełnej kwoty przekazanej na rachunek IKZE (oczywiście do ww. ustawowego, rocznego limitu). Jeżeli kwota odliczenia tych wpłat będzie u podatnika odliczona, a późniejsza wypłata środków będzie przecież opodatkowana, wówczas powstaje pytanie o opłacalność lokowania środków na rachunku IKZE.