Czym jest leasing finansowy samochodu osobowego?

Podstawą prawną istoty leasingu jest tytuł XVII¹ ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).

Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Umowa leasingu wymaga zachowania formy dokumentowej.

Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy.

Jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i napraw rzeczy dokonuje osoba mająca określone kwalifikacje, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej naprawy rzeczy.
Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy.

W aktualnym polskim systemie prawnym funkcjonują następujące typy leasingu:

• leasing operacyjny,
• leasing finansowy,
• leasing finansowy VAT-MARŻA,
• leasing zwrotny.

Aby na gruncie podatków dochodowych można było mówić o leasingu finansowym, muszą być wypełnione podstawowe warunki:

1. umowa leasingu została zawarta na czas określony (w praktyce minimum 2 lata, maksimum 5–7 lat),
2. suma ustalonych rat leasingowych i opłat leasingowych, pomniejszona o należny podatek VAT, odpowiada co najmniej wartości początkowej środka trwałego,
3. prawodawca wskazuje, że odpisy amortyzacyjne dokonywane są przez korzystającego (przedsiębiorcę), a nie przez finansującego (leasingodawcę).

Dla lepszego zobrazowania leasingu finansowego poniżej przedstawiono kilka istotnych różnic pomiędzy leasingiem operacyjnym a leasingiem finansowym.

W leasingu finansowym samochodu osobowego kosztem uzyskania przychodów nie jest pełna wartość raty leasingowej.

Rata leasingowa składa się z:

• części kapitałowej, która to nie jest kosztem uzyskania przychodu — jest to spłata wartości przedmiotu leasingu, tj. samochodu osobowego,
• części odsetkowej, która z kolei stanowi koszt uzyskania przychodów w dacie jej faktycznej zapłaty.

Wartość początkowa samochodu osobowego w leasingu finansowym stanowi najczęściej jego wartość rynkowa, właściwa na dzień zawarcia umowy, a więc wynikająca z zawartej umowy leasingu finansowego. Leasingobiorca bierze pod uwagę tę wartość i powiększa ją jeszcze o wydatki przygotowania pojazdu do użytkowania w działalności, takie jak np. rejestracja pojazdu.

Od tak ustalonej wartości początkowej leasingobiorca będzie ustalał wysokość odpisów amortyzacyjnych możliwych do ujęcia w kosztach uzyskania przychodów. Najpierw jednak musi określić roczną stawkę amortyzacyjną.

Co do amortyzacji leasingobiorca dokonuje jej na zasadach ogólnych, a więc:

1. uwzględnia roczną stawkę amortyzacyjną dla samochodów osobowych zawartą w Klasyfikacji Środków Trwałych (20% rocznie w koszty firmy, liczone od ustalonej wartości początkowej),
2. musi przestrzegać limitów amortyzacji dla samochodów osobowych: 150 tys. zł dla aut spalinowych/hybrydowych i 225 tys. zł dla aut elektrycznych w 2025 r., a od 2026 r. obowiązują limity 100 tys. zł lub 150 tys. zł (w zależności od stopnia emisji CO₂) oraz 225 tys. zł dla aut elektrycznych,
3. stosuje amortyzację metodą liniową,
4. może zastosować roczną indywidualną stawkę amortyzacji przy spełnieniu warunków (m.in. samochód był używany przynajmniej przez 6 miesięcy).

Jest jeszcze coś bardzo ważnego.

Do wydatków eksploatacyjnych, które leasingobiorca może zaliczyć w przypadku leasingu finansowego, należą m.in.: paliwo, naprawy, ubezpieczenia, opony oraz inne części zamienne, a także pozostałe koszty związane z użytkowaniem pojazdu, takie jak opłaty za przejazd autostradą, parkowanie czy wjazd na określone posesje (np. na teren targów).

Jeżeli natomiast ww. pojazd samochodowy będzie użytkowany wyłącznie w działalności, zostanie zgłoszony do urzędu skarbowego (formularz VAT-26) oraz zostanie zaprowadzona ewidencja kilometrów VAT, wówczas przedsiębiorca będzie miał prawo do ujęcia 100% wydatków eksploatacyjnych w kosztach uzyskania przychodów:

1. 100% liczone od wydatku z faktury w kwocie netto u czynnego podatnika VAT,
2. 100% liczone od wydatku z faktury w kwocie brutto u podatnika zwolnionego z VAT.

Korzystający, będący czynnym podatnikiem VAT oraz wykorzystujący przedmiot leasingu do czynności opodatkowanych, odlicza podatek VAT z faktury zawierającej pełen VAT na starcie umowy leasingu finansowego oraz VAT od wydatków eksploatacyjnych dotyczących tego auta — na zasadach ogólnych.

Prawo do odliczenia podatku VAT od ww. wydatków powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu, w którym podatnik otrzymał fakturę (i w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy).

Jeżeli korzystający używa samochodu osobowego w leasingu finansowym prywatnie i w działalności, wówczas ma prawo do odliczenia 50% podatku VAT od ww. wydatków.
Jeżeli natomiast korzystający używa samochodu osobowego w leasingu finansowym tylko w działalności, wówczas ma prawo do odliczenia 100% podatku VAT od ww. wydatków.

Samochód osobowy będący przedmiotem leasingu finansowego uważa się za używany tylko w działalności gospodarczej, jeżeli korzystający:

1. zgłosi auto będące przedmiotem leasingu na formularzu VAT-26 do właściwego urzędu skarbowego oraz
2. ustali zasady użytkowania samochodu wyłącznie na cele prowadzonej działalności, wykluczające jego użytek prywatny, oraz
3. będzie prowadził ewidencję kilometrów VAT dla tego samochodu.

Leasing finansowy ma swoje atuty, ale ma też swoje słabości. Zawsze przedsiębiorca musi przeanalizować, czy ta forma korzystania z auta osobowego jest dla niego. Wszystko bowiem zależy od konkretnych potrzeb i możliwości każdego przedsiębiorcy.
Do zalet leasingu finansowego samochodu osobowego można zaliczyć m.in.:

• jednorazowe odliczenie VAT od wartości początkowej (zamiast od każdej raty),
• możliwość amortyzacji środka trwałego — podatnik ma wpływ na tempo rozliczania kosztów,
• szybkie uzyskanie ekonomicznej kontroli nad środkiem trwałym,
• odsetki, jako koszty podatkowe, ujmowane na bieżąco.

Do minusów leasingu finansowego samochodu osobowego można zaliczyć m.in.:

• brak możliwości zaliczenia całej raty w koszty (część kapitałowa raty nie podlega zaliczeniu w koszty),
• konieczność zapłaty całego VAT należnego już na początku (problematyczne dla podatników zwolnionych z VAT),
• ograniczenia amortyzacyjne związane z samochodem osobowym.

Na koniec warto jeszcze przypomnieć kwestię wykupu w leasingu finansowym.
Wykup samochodu osobowego w leasingu finansowym następuje po zakończeniu umowy leasingu. Wartości wykupu tego samochodu osobowego nie stanowi cena nabycia (aktualna wartość). Wartość wykupu stanowi pozostała część spłaty kapitału (wartości auta wynikającej z umowy leasingu).
Po zakończeniu umowy leasingu korzystający nabywa na własność samochód osobowy przeważnie za symboliczną kwotę. Po wykupie auta nie ujmuje się go ponownie w ewidencji środków trwałych, ponieważ widnieje tam już od początku umowy leasingu.
Po wykupie samochodu osobowego korzystający po prostu kontynuuje dokonywanie odpisów amortyzacyjnych, chyba że dany samochód został już całkowicie zamortyzowany.